index
Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore; Pitanja za romski savjet
дец 13, 2017   //   By:   //   ARHIVA, INTERVJUI, IZ CRNE GORE, VIJESTI   //   No Comment
  1.      Da li crnogorsko zakonodavstvo omogućava romskoj zajednici da uzme učešće u političkoj participaciji odnosno da sami sebe zastupaju u politici?

Niko nikome ne brani niti onemogućava da se politički organizuju, ali ta inicijativa mora da proistekne od romske zajednice, njenih lidera, NVO aktivista. Prvi preduslov jeste da shvate značaj političkog djelovanja u crnogorskom društvu , a zatim i  da postoje kao politički subject.  Nazalost toga još uvijek nema.

Vi ste ranije tražili da se postojeći cenzus koji se primjenjuje za Rome smanji sa 0,70 na 0,35 odsto procenata važećih glasova kao što je to slučaj sa hrvatskom zajednicom kako bi se omogućilo I Romima da imaju svog predstavnika u Skupštini CG. Prema kome ste usmjerili ovu inicijativu i da li ste naišli na pozitivan odgovor i podršku?

Kad je formirana skupštinska radna grupa za izradu nacrta prijedloga zakona o izboru odbornika I poslanika, obratili smo se svim nadleznim institucijama, političkim partijama, da se u zakonu unese stavka koju ste spomenuli, a  koji se tiče cenzusa. Obratili smo se i  predsjedniku radne grupe gospodinu Miliću da nam se omogući prisustvo unutar radnegrupe sa željom da prisutnimao brazložimo naš problem. Nijesmo naisli na razumjevanje, štaviše imamo informaciju da su se  čak I manjinske stranke usprotivile takvom zahtjevu da se postojeći census smanjina 0,35 važečih glasova.

2.     Kako može uticati nepostojanje mogućnosti političke participacije odnosno autentične zastupljenosti Roma u Skupštini CG na njihov položaj? (Kakve posljedice ovakvo stanje donosi romskoj zajednici?)

Romska zajednica je jedina manjinska zajednica kojima je omogućeno da formiraju nacionalni savjet, istovremeno nema ih u institucijama sistema, što je u suprotnosti sa Ustavom. Član 79 Ustava Crne Gore nalaže autentičnu zastupljenost manjina u crnogorskom parlamentu. Postojeći cenzus za romsku zajednicu je nedostižan. To znači samo jedno da je Ustav i zakon o izboru odbornika i poslanika po pitanju autentične zastupljenosti neusklađen, barem kad  su Romi u pitanju. Apsurdno je da dvije zajednice koje u ukupnoj strukturi stanovništva Crne Gore učestvuju sa 1% imaju razlićit tretman u zakonu o izboru odbornika i poslanika. Neshvatljivo  je da  da romska zajednica mora obezbjediti duplo više glasova za jedan poslanički mandat, u odnosu na hrvatsku zajednicu. To nije koncept građanskog društva, to je tipičan primjer dvostrukih aršina

3.     Po Vašoj procjeni, kao najveće tijelo koje zastupa prava Roma u CG, koliko pripadnika romske zajednice ima pravo na glas odnosno koliko je njih bilo na biračkom spisku na poslednjim izborima u oktobru 2016.?

Nemamo bazu podataka o broju Roma sa glasačkim pravom, ali ako kao parametar uzmemo rezultate poslednjeg popisa stanovnštva iz 2011. Lako možemo doći do približnog broja Roma/kinja sa biračkim pravom. Na poslednjem popisu oko 6200 građana se izjasnilo kao pripadnici romske zajednice. U tu brojku ulaze i raseljena lica Romi sa Kosova, a podrazumjeva se da oni nemaju biračko pravo, a čiji broj nije zanemarljiv, oko 1500. Na ovaj način  dolazimo do brojke od  4700. Polovina od tog broja su maloljetna lica, jer poznato je da Romi imaju izuzetno visok natalite. Okvirno dolazimo do brojke od nekih 2000-2500 roma/kinja sa glasačkim pravom.

4.     Da li su Romi upoznati sa izbornim procesom i značajem učešća na izborim akao građani koji (bi trebali da) učestvuju u kreiranju sveukupne politike?

            Najveći broj Roma nije, većina njih aktuelni status Roma na političkoj sceni Crne Gore      smatra neminovnim. Sobzirom na njihov težak život  i nizak nivo obrazovanja, to i nije neka tragedija, ali je neshvatljiva pasivnost romskih lidera, barem od onih od kojih se očekuje da rade na buđenju nacionalne svjesti romske zajednice. Danas situacija nije kao što je to bilo prije 15 ili 20 godina, značajan je broj roma/kinja koji su na studijama, neki od njih su i završili studije. Onda se postavlja ključno pitanje, šta se to dešava sa mladim obrazovanim pripadnicima romske zajednice, odkud takva apatija, nezainteresovanost, neodlučnost…

 5.     Da li smatrate da siromaštvo i neobrazovanost čine pripadnike romske populacije podložnim za političke manipulacije?

To je opšte poznata praksa, tako je svugdje na balkanu pa i kod nas. Siromaštvo jeste osnovni uzrok eventualne političke manipulacije.  Ekonomski ovisan pojedinac nije slobodan pojedinac, to je činjenica.

6.     Da li masovna podrška Roma DPS-u predstavlja njihov slobodan izbor ili smatrate da im je takav izbor nametnut?

Činjenica je da DPS ima značajnu podršku unutar biračkog tijela romske i egipćanske  zajednice, ali  to nije apsolutna podrška koja se u javnosti prezentuje  i nije to nešto što im je nametnuto, ja bih rekao da je to njihov izbor, zbog građanskog koncepta koju vodi DPS. Netreba zanemariti činjenicu da u nekim gradovima  i manjinske partije imaju znacajnu podršku romskih glasača,  prijesvega albanske partije, ali i neke druge građanske partije. Što se tiče političke podrške DPS-u to je zbog toga što kroz političku podršku DPS-u značajan broj Roma/kinja kad već nemaju svoju političku partiju, onda pokušavaju da svoje političke interese artikulišu unutar građanskih partija između ostalog i podrškom DPS-u i tu nema ništa spornog. Sporno, tužno, neshvatljivo i tragično je to što ne postoje kao politički subjekt pa da svoje interese artikulišu kroz svoju romsku nacionalnu partiju.Nažalost tako je kako je.

7.     Da li smatrate da bi se pokretanjem romske političke partije položaj Roma unaprijedio?

U svakom slučaju, položaj Roma/kinja  bi se u mnogome poboljšao njihovim političkim djelovanjem, ali predhodno treba obezbjediti sistemsko rješenje za njihovo autentično predstavljanje u crnogorskom parlamentu, ali i na lokalnom nivou. To je preduslov za istinsku integraciju Roma/kinja u crnogorskom društvu. Jedno od idealnih rješenja bi bilo ono što su svojevremeno unutar radne grupe za izradu nacrta zakona o izboru odbornika i poslanika predložili poslanici Pozitivne Crne Gore, konkretno Azra Jasovic, ona je predložila da se romskoj zajednici obezbjedi mogućnost jednog zagarantovanog mandata, nažalost ta inicijativa nije prošla, jer  su uglavnom svi bili protiv, čak i manjinske nacionalne partije.

8.     Da li je do sada bilo inicijativa da se pokrene formiranje romske političke partije?

Bilo je određenih naznaka i inicijativa, ali bez konkretnih mjera.

9.     Da li bi, prema  Vašoj procjeni, Romi naišli na podršku drugih političkih partija, posebno DPS-a, na inicijativu pokretanja romske partije?

Nisam siguran, naročito ako se prisjetimo inicijative pozitivne Crne Gore koji su podnjeli amandman da se romsko jzajednici obezbjedi zagarantovani mandat u crnogorskom parlamentu, odbijen je taj amandan od svih političkih subjekata, kao što sam maloprije kazao čak i od strane manjinskih stranaka. Dakle odgovor se izpriloženog može lako zaključiti.

10.  Da li postoji kadar u romskoj zajednici koji bi mogao aktivno učestvovati u političkom životu?

Mislim da postoji, uostalom treba im pružiti šansu. Značajan broj Roma/kinja je spremno da preuzmu taj dio odgovornosti, ali je prije toga  neophodno homogenizovati biračko tjelo romske zajednice i izboriti se za sistemsko rješenje autentičnog predstavljanja Roma/kinja u crnogorskom parlamentu i jedinicama lokalne samouprave.

11.  Koja je Vaša poruka političkim partijama koje nijesu aktivne u pristupanju romskoj zajednici i predlaganju inicijativa za poboljšanje njihovog položaja kroz uključivanje u svojim partijama?

Nije dobro da u jednoj državi koja propagira demokratske vrijednosti, koja teži priključenju Evropskoj Uniji,  koja je članica NATO saveza da unutar države postoji zajednica koja broji 1% crnogorskog društva, a koja je sistemski politički marginalizovana. Romi/kinje žele da budu dio crnogorskog društva gdje neće biti podređeni, marginalizovani i diskriminisani. A to je nemoguće postići ako su izvan institucija. Danas svega par  njih (3-4)  rade u državnim instiucijama, u organima lokalne uprave nema nitijednog stalno zaposlenog Roma/kinje. Romi/kinje moraju da shvate jednom zauvjek da se za svoja prava moraju izborit, niko im ta prava neće pokloniti, ako se zanjih sami ne izbore, kroz njihovo aktivno učešće unutar  svojih NVO i svakako kroz aktivno učešće u davanju prijedloga i inicijativa unutar Romskog nacionalnog savjeta. Romski savjet je mnogo puta do sada izrazio spremnost na saradnju sa svim pojedincima NVO na ostvarivanju zajednićki ciljeva, a sve za dobrobit romske zajednice u CrnojGori.

Muhamed Uković

13.12.2017.

About the Author :

Leave a reply